عضو هیات علمی گروه پژوهشی اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی گفت: بر اساس مطالعات انجام شده در برنامه توسعه گردشگری در مناطق ساحلی بخش خورآذینی شهرستان سیریک(از مناطق بسیار نزدیک به تنگه هرمز)، یکی از راهکارها در خصوص مقابله آلودگی‌ها در این مناطق که در بسیاری از کشورهای دنیا مرسوم است، اخذ عوارض است.

به گزارش پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی، دکتر هادی رفیعی در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص مطالعات توسعه گردشگری در مناطق ساحلی بخش خورآذینی شهرستان سیریک که توسط پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی انجام شد، اظهار کرد: سیریک یکی از شهرستان‌های ساحلی استان هرمزگان و تالاب خورآذینی یکی از مناطق بکر استان هرمزگان در سواحل شهرستان سیریک است.

وی ادامه داد: منطقه خورآذینی دارای دو گونه گیاه منحصربه‌فرد حرا و چندل است. گونه‌های گیاهی چندل از گونه‌های خاص این مناطق محسوب می‌شود. وظیفه ما در چهارچوب قرارداد توسعه گردشگری بخش خورآذینی سیریک شناسایی ظرفیت‌های این منطقه بود تا به عنوان یکی از محورهای اقتصادی این منطقه مورد استفاده قرار بگیرد.

عضو هیات علمی گروه پژوهشی اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با بیان اینکه مساله اشتغال موضوعی حائز اهمیت در بخش خورآذینی شهرستان سیریک به شمار می‌رود، تصریح کرد: در این منطقه فرصت‌های بسیار زیادی در حوزه اشتغال و رشد اقتصادی وجود دارد. از جمله این موارد می‌توان به کوه‌ها، جنگل‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی منطقه اشاره کرد و اوج گردشگری مناطق جنوبی در 6 ماهه دوم سال محسوب می‌شود که این امر فرصت بسیار ارزشمندی در حوزه گردشگری است‌.

رفیعی افزود: در برنامه‌ریزی برای موضوع گردشگری تمام جوانب طبیعی، زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی و زیرساختی مورد بررسی قرار می‌گیرد. طی بازیدهایی که از این منطقه صورت گرفت یکی از عواملی که باعث آلودگی و آسیب به برخی گونه‌های گیاهی این سواحل شده بود، زباله و آلودگی‌های نفتی بوده است.

وی با بیان اینکه بخشی از این زباله‌ها مربوط به کشتی‌های عبوری بود، اضافه کرد: از جنس زباله‌ها به راحتی می‌توان تشخیص داد این زباله‌ها از کشورهای دیگر است که در دریا رها شده و به سواحل ما رسیده است. زباله‌هایی که از طریق کشتی‌ها به دریا ریخته می‌شود در سواحل خلیج فارس می‌تواند آسیب زیادی را به همراه داشته باشد. آسیب‌های ناشی از این زباله‌ها می‌تواند در بخش‌های مختلف زیست محیطی، گیاهی و بسترهای جانوری اثرات مخربی برجای گذارد. از جمله بسترهای جانوری می‌توان به پرندگان و شیلات و ماهی‌هایی که در این مناطق زیست می‌کنند اشاره کرد.
 

عضو هیات علمی گروه پژوهشی اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با اشاره به آلودگی‌های نفتی سواحل خورآذینی گفت: جریان‌های نفتی و آسیب‌های حاصل از کشتی‌های نفتی عبوری در این مناطق اگرچه زیاد نبود اما موضوعی قابل توجه به شمار می‌رود. زیرا مقدار کمی از این آلودگی‌ها می‌تواند آسیب‌های ماندگاری بر منطقه به جای بگذارد.

رفیعی خاطر نشان کرد: بر این اساس اهمیت این موضوع دوچندان می‌شود که علاوه بر پایش‌هایی که در سطح منطقه صورت می‌گیرد، نظارت‌ها فراتر از نظارت شهرستانی و در سطح ملی بر کشتی‌ها و بحث‌های عبوری داشته باشند تا این آلودگی‌ها را مدیریت کنند و مانع از گسترش آن شوند. 

وی درخصوص راهکارها برای مدیریت و کاهش آلودگی‌ها تصریح کرد: یکی از راهکارهایی که در این خصوص وجود دارد و در بسیاری از کشورهای دنیا مرسوم است، نظارت کشورها به صورت جدی به این حوزه‌ها است. این موضوع لزوم تدوین برنامه‌ریزی دقیقی برای آینده را دو چندان می‌کند. اگر آلودگی از حدی بگذرد باعث می‌شود این کشورها علاوه بر مسائل نظارتی موضوعاتی مانند عوارض را به جد پیگیری کنند. لذا این موضوع توجیهی بر اخذ عوارض از کشتی‌های توریستی و نفتی می‌شود.

عضو هیات علمی گروه پژوهشی اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با اشاره به اینکه مناطق خورآذینی از مناطق بسیار نزدیک به تنگه هرمز است، یادآور شد: درحال حاضر هیچگونه عوارضی از کشتی‌های عبوری در این مناطق دریافت نمی‌شود. 

وی با اشاره به اخذ عوارض به عنوان یکی از روش‌هایی که کشورها در این خصوص انجام می‌دهند، بیان کرد: اثری که فعالیت‌هایی مانند عبور مرور کشتی‌ها بر طبیعت می‌گذارد موجب بروز عوارض بر آن خواهد شد. عموما دولت‌های مرکزی با اخذ این عوارض آن را صرف پایداری و بعضا پاکسازی محیط زیست می‌کنند. لذا در مرحله اول این نیاز وجود دارد که در این منطقه پاکسازی از این جنس رخ دهد.

رفیعی با اشاره به پاکسازی محیط زیست به عنوان یکی از موضوعات مورد تاکید در طرح مطالعاتی توسعه گردشگری منطقه ساحلی خورآذینی، یادآور شد: در این طرح پاکسازی این منطقه از زباله‌هایی که از طریق دریا وارد می‌شود موضوع مورد تاکید ما بوده است. باتوجه به هزینه‌های بالا در خصوص پاکسازی سواحل این منطقه از آلودگی‌های نفتی در صورتی که بخشی از هزینه‌ها از طریق عوارض رخ ندهد ناچارا باید از منابع ملی در این راستا هزینه شود.

وی افزود: بر اساس مشاهدات میدانی صورت گرفته نیاز به حمایت‌های مالی جدی در زمینه محیط زیستی وجود دارد. یکی از روش‌ها استفاده از منابع بین‌المللی از طریق اخذ عوارض است. اخذ عوارض از کشتی‌ها در این مناطق به جهت پایداری محیط زیست موضوعی است که عمدتا کشورها در این خصوص انجام می‌دهند.

عضو پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی با بیان اینکه برنامه توسعه گردشگری در این مناطق به صورت مطالعاتی صورت گرفته است، عنوان کرد: ما به عنوان نهاد دانشگاه نقش مشاور ایفا می‌کنیم تا بررسی‌های میدانی و تحقیقات به شکل حرفه‌ای و علمی به نتایج مد نظر برسند.

وی اضافه کرد: بسیاری از اقدامات مطالعاتی در این طرح مانند شناخت آسیب‌ها، فرصت‌ها، بررسی جامعه، شناخت تمایلات جامعه، جایگاه گردشگری و وظایف دستگاه‌های مختلف در این راستا نیز مورد بررسی قرار گرفته است. 

رفیعی با اشاره به اینکه تردد کشتی‌ها و آلودگی‌های ناشی از آن و وجود زباله‌ها علاوه بر آسیب‌های زیست محیطی می‌تواند نقش موثری در کاهش ظرفیت‌های جذب گردشگری داشته باشد، بیان کرد: اگر شاخص‌های نظارتی دقیق باشد اتفاقات نفتی رخ نمی‌دهد اما درصورت بروز یک حادثه نفتی می‌تواند کل منطقه ساحلی ما را با تهدید جدی از جنبه‌های مختلف زیست محیطی، اقتصادی و به خصوص اشتغال از طریق صید مواجه کند. آسیب‌ها و آلودگی‌های زیست محیطی علاوه بر بخش‌های گردشگری می‌تواند بر اقتصاد و اشتغال بومیان که به صورت دریامحور است را تحت تاثیر قرار دهد.