عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی گفت: علم مدرن چون چاقویی با برش زدن در واقعیت تنها به گوشه ای و زاویه ای از آن نظر می کند، همان که با عنوان تخصص گرایی در علم جدید از آن یاد شده است.

به گزارش خبرنگار پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی، سعید شریعتی در ابتدای سخنرانیش در دومین «همایش ملی پژوهش اجتماعی و فرهنگی در جامعه ایران» با عنوان «پراکنده کاری در فعالیت های پژوهشی مانعی برای حرفه ای شدن پژوهشگران اجتماعی درایران» گفت: "تقسیم شدن قلمرو های کلی علم  به زیرشاخه ها و سپس به شاخه های ریزتر و ادامه این روند سلسله مراتبی از کل به جز به معنای همین تخصص گرایی است".

وی شرط توسعه علمی در یک جامعه را  تخصص گرایی در کار علم و پژوهش  دانست و ادامه داد:"انباشت علم و معرفت علمی در پرتو همین فرایند محقق می گردد و به این ترتیب تخصص گرایی در کار علم و پژوهش شرط توسعه علمی در یک جامعه است".

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی از انباشتگی یافته های علمی همچون اسفنج های دریایی نام برد که در طول زمان لایه های آن روی هم انباشته و سخت و ماندگار می شوند:" درك «انباشتي» از علم به ما نشان مي دهد كه يافته هاي علمي هم چون اسفنج هاي دريايي، رشد مي يابند. اسفنج هاي دريايي، لايه به لايه رشد مي كنند و لايه قبلي كه كامل شد و رشد مرحله اي آن تمام شد، لايه بعدي و بر سنگ بناي لايه قبلي شروع به رشد مي كند تا لايه ها به همين گونه «انباشته» بر هم مي شوند و استحكام و سختي اسفنج هاي دريايي را باعث مي شوند.يافته هاي علمي و نتايج برنامه پژوهشی زماني انباشتگي پيدا  مي كند كه تجربه ها و نتايج هر پژوهش علمي، سنگ بناي يك پژوهش بعدي مي شود.

شریعتی به پژوهشگران هم دوره خود پیشنهاد می دهد زمینه تحقیقشان را روی یک مبحث متمرکز کنند تا در همان زمینه متخصص شوند: "بر اساس چنین دریافتی از کار علمی، از پژوهشگران انتظار مي‌رود کار خود را بر يك زمينة تخصصيِ محدود متمركز سازند و بالطبع در همان زمينه رشد كنند و متخصص شوند. اين روند سال‌ها در دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي و پژوهشي جوامع پيشرفته اعمال شده و در حال حاضر وضعيت به گونه‌اي است كه هر مؤسسه يا هر فرد در يك يا حداكثر دو زمينة خاص و محدود به فعاليت اشتغال دارد و در همان زمينه‌(ها) نيز متخصص و صاحب‌نظر مي‌شود. به همين دليل، فعاليت‌هاي پژوهشي و توليد علم در آن جوامع از پيشرفت قابل توجه برخوردار است".

اما این محدود سازی در ایران انجام نمی شود و شریعتی مقاله اش را روی این بحث پایه ریزی کرده است:"در مقابل، نگاهي به فعالیت های پژوهشی بسیاری از محققان ایرانی به ویژه در علوم انساني و اجتماعي حاکی از نوعي پراكنده‌كاري و تفرق است. دراین شرایط تخصص یافتن محققان در زمینه های مشخص را دچار مشکل و در مقیاس وسیع انباشت دانش و توسعه علمی کشور را نیز مختل می کند. در این بررسی از طریق یک مطالعه موردی در گروه علوم اجتماعی جهاد دانشگاهی مشهد به عنوان یک کانون قابل اعتنا در حوزه پژوهش های اجتماعی استان تلاش کرده ایم مدعای اثر را مستند سازیم و در عین حال علل و دلایل آن را نیز آشکار کنیم.

وی  گفت:"نتایج مطالعه حاکی از آن است که: اولا درصد اندکی از پژوهشگران فعال با علائق یا گرایش پژوهشی مشخصی وارد این حوزه شده اند. ثانیا در کارهای اکثریت قابل توجهی از محققان مورد بررسی، شاهد پراکنده کاری و فقدان یک برنامه یا مساله مطالعاتی مشخص هستیم؛ به عبارت دیگر بیش از آنکه محققان به سراغ کار پژوهشی بروند کارهای پژوهشی به سراغ آنان آمده است.

انتهای خبر