عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی در ارائه خود با عنوان "عکاسی در  گردشگری" به طرح فضای نظری و مفهومی عکاسی و گردشگری پرداخت.

به گزارش واحد اطلاع رسانی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی، دکتر حامد بخشی امروز 11 مهرماه در سمینار گردشگری و توسعه پایدار که در پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، گفت:عکاسی یکی از رسانه هایی است که در جهان امروز به مدد فناوری دیجیتال، تاثیر قابل توجهی بر تصور از مقصد و به تبع ترویج گردشگری به یک مقصد دارد.

وی افزود: در این زمینه نظریات مختلفی در باب رفتار عکاسی گردشگر، انگیزه او و تبعات این رفتار مطرح شده است. نظریه اول که قدمت بیشتری دارد، عکاسی گردشگر را رفتاری منفعل و بازتولید کننده تبلیغات تجاری و عکس هایی می داند که گردشگر پیشتر دیده و در مقصد صرفا به بازتولید آن عکس ها می پردازد.

وی ادامه داد: نظریه دوم که در واکنش به نظریه پیشین مطرح شده است به جنبه های خلاق و پویای عکاسی گردشگری توجه می کند و معتقد است گردشگر همراه با عکس های حتی به ظاهر کلیشه ای، روایت و هویت خویشتن خود را می سازد.

مدیرگروه جامعه شناسی گردشگری پژوهشکده گردشگری افزود: نظریه دیگری در زمینه عکاسی گردشگری به رابطه آن با قدرت توجه دارد و در حوزه نظریات استعماری و پسااستعماری قرار می گیرد. این نظریه عکاسی گردشگر از میزبانان محلی را نوعی القای معنای ابتدایی و عجیب و غریب بودن به او را تداعی می کند و خودآگاهی او را دستخوش تغییر می کند.

وی اظهار داشت: اساسا مکان‌های گردشگری مکان‌های بصری هستند، مصرف مکان‌های گردشگری به معنای دیدار آنها است، گاهی مصرف بدون رسانه و گاهی با رسانه که غالبا دوربین عکاسی است صورت می‌گیرد. 

وی خاطرنشان کرد: اکنون شاهد افول شیفتگی مطلق به گردشگری به عنوان یک صنعت و فرایند صد درصد مثبت هستیم و در واقع منافع مشروط گردشگری مطرح است، یکی از مصارف اصلی گردشگری، عکاسی است که می‌تواند در دنیای امروز که دنیای نشر دیجیتال است، نگاه گردشگران را تحت تاثیر قرار دهد.

بخشی تصریح کرد: در این حوزه یک نظریه به بازتولید کلیشه‌های فرهنگی و تصویری توسط گردشگران اشاره دارد که گردشگران قبلا در تبلیغات تجاری و کارپستال‌ها دیدند، به طور مثال گردشگر تصویر برج ایفل را دیده است و سعی می‌کند به بازتولید این تصویر بپردازد. 

وی خاطرنشان کرد: یکی از انگیزه‌های گردشگران از عکاسی، ارائه گواهی برای حضور و سفر به یک منطقه است، در نظریه بازتولید، گردشگر با عکاسی آنچه دیده و یا انجام داده را نشان می‌دهد و در واکنش به این نظریه بحث عکاسی به مثابه تولید مطرح است که گردشگر به تولید ایده و خلق معانی جدید می‌پردازد.

در ادامه عادل نیک‌جو، پژوهشگر پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی استان اظهار کرد: پژوهش خانم لمبرت در دانشگاه قبرس با موضوع نقش گردشگران به عنوان تولیدکننده یا بازتولید کننده عکس­های گردشگری بر عکس‌هایی که مردم از یک صخره ‌گرفتند مطالعه و تمام کارت پستال‌های گرفته شده از این صخره را جمع‌آوری کرده است، 85 درصد عکس‌ها افقی، 90 درصد عکس‌ها در روز، 60 درصد عکس‌ها از بالا و 55 درصد زمینه‌ عکس‌ها زمین و آسمان است. 

وی افزود: یافته ها نشان می دهد که گردشگران تا حد بسیار زیادی عکس های خود را کاملا مشابه با کارت پستال های موجود میگیرند گویی که این تصویر ذهنی به مانند یک فیلتر عمل کرده و دوربین آنها فقط با آن تصاویر مطابقت دارد. با این حال محدودیت هایی چون زمان باعث می شود گردشگران خیلی پایبند به مشابه سازی دقیق عکس های تولید شده با زمان موجود در کارت پستال ها نباشند.

وی ادامه داد: در این پژوهش مشخص شده است که گردشگران قبلا کارت‌پستال‌های این صخره را دیدند و سعی کردند به همان شکل عکس بگیرند، همچنین توریست‌‌های غربی در این عکس‌ها سعی کردند سایر گردشگران دیده نشوند اما توریست‌های شرقی تلاش داشتند سایر گردشگران نیز در عکس‌ها حضور داشته باشند.

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: اغلب جوانان در این پژوهش تلاش داشتند که به صورت تکی عکس بگیرند و در تمام عکس‌ها افراد سعی می‌کنند خودایده‌آل‌شان را نشان دهند.

 

وی گفت: با این حال زمانی که حضور افراد در عکس مطرح است تصاویر از کارت پستال ها متفاوت می شوند و دارای معانی شخصی می گردند. ژست افراد در غالب عکس ها که از روبرو، نگاه به دوربین و با لبخند است، بیانگر یک زبان واحد بین المللی در عکاسی گردشگری است. بسیاری از عکس های شخصی در واقع صرفا گواهی حضور در مکان محسوب می شوند و جاذبه اصلی در پس زمینه موجود است. در برخی دیگر از عکس ها با جاذبه بازی می شود و به عنوان نمونه جاذبه با فنون عکاسی کف دست قرار می گیرد یا به آن لم داده می شود. جاذبه ها همچنین با توجه به ماهیت خود دارای نقش می باشند که در اینجا صخره های آفرودیت دارای معانی عاشقانه و رمانتیک است. موضوع دیگر این است که افراد در حین عکاسی با هم به گفتگو می پردازند تا عکس بهتری گرفته شود و هویت بهتری برای فرد ساخته شود. آداب عکاسی نیز معمولا از جانب گردشگران رعایت می شود.