گروه جامعه شناسی گردشگری

معرفی

گروه جامعه شناسی جهاد دانشگاهی از سال 1371 فعاليت پژوهشی  خود را در حوزه های مختلف اجتماعی ـ فرهنگی آغاز نمود و از سال 1390 در کنار فعاليت های عمومی پژوهشی در حوزه های اجتماعی، متمرکزبر مطالعات گردشگری و زيارت شد . گروه جامعه شناسی گردشگری به عنوان یکی از گروه های اصلی پژوهشکده گردشگری خراسان رضوی قدمت و تجربه ای بیش از يک دهه در مطالعات و پژوهشهای مرتبط با گردشگری دارد. تمرکز این گروه بر انجام پژوهش ها و مطالعات کاربردی در رابطه با جنبه های اجتماعی و فرهنگی گردشگری، نظیر رضایت گردشگران، روابط بین گردشگر و میزبان، احساس امنیت گردشگران در مقصد، نگرش گردشگران به جامعه میزبان، ظرفیت تحمل اجتماعی جامعه میزبان و نگرش آنان به گردشگری و ... است.

این گروه تاکنون علاوه بر انجام طرح ها و مقالات پژوهشی متعدد در زمینه گردشگری مذهبی و مسایل فرهنگی و اجتماعی زیارت امام رضا (ع)، «پیمایش ملی ارزشها، نگرش ها و رفتارشناسی گردشگری ایران» را نیز در دست اجرا دارد.

 

پیمایش ملی ارزش‌ها، نگرش‌ها و رفتارشناسی گردشگری ایران

در راستای تولید داده های دقیق در زمینه گردشگری ایران، گروه جامعه شناسی گردشگری از سوی دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی و  با حمایت مالی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ماموریت یافت تا یک طرح پیمایشی کلان در زمینه نگرش ها و رفتارهای گردشگری ایرانیان تدوین کند. گردآوری داده های موج اول این پیمایش در سال 1398 و موج دوم آن در سال 1401 انجام شده است. حجم نمونه این طرح شامل 5000 نفر از مردم ایران و 1000 نفر گردشگران و زائران خارجی سفر کرده به ایران می باشد.

 

طرح های پژوهشی شاخص

•  بررسي چالشهاي رابطه اي در تبادلات فرهنگي گردشگران با شهروندان مشهد

•  بررسي عوامل اجتماعي مؤثر بر اختلال رابطه اي گردشگر - ميزبان در شهر مشهد

•  بررسي و ارتقای ارتباط هتلداران و رانندگان تاكسي با زائرين شهر مشهد

 

•  بررسي و آسیب شناسی نيازهاي فرهنگي زائرين در فرآيند زيارت

•  بررسی و طبقه بندی نیازمندی های زائران خارجی در شهر مشهد

•  بررسی نیازها، مشکلات، رضایتمندی و ارزیابی عملکرد شهرداری از دیدگاه زائران

•  تبيين  جامعه شناختي رضايت از سفر در بين خانواده هاي جانباز و شاهد 

شناسایی و اولویت بندی نیازها و مشکلات زائران و بررسی دغدغه های آنان از دیدگاه کارکنان حرم مطهر رضوی

•  بررسي كيفيت اقامت و ترجيحات زائران ايراني در مدت سفر به شهر مشهد

•  آسيب شناسي مراكز اقامتي غير رسمي زائر در مشهد

 

•  مرور نظام مند مسائل، تبيين ها و دستاوردهاي جامعه شناسي گردشگري (با تاکيد بر گردشگري مذهبي) در قالب يک مدل مفهومي

•  طراحي و ارائه مدل شهر زيارتي مشهد در جهت توسعه و تعميق زيارت

•  برش گردشگری طرح آمایش استان

•  تدوين سندراهبردي و برنامه 5 ساله در عرصه اجتماعي - امنيتي زائر و زيارت

شناسایی سناریوهای گردشگری و زیارت شهر مشهد در افق 1408 شمسی

 

•  پیمایش ملی: ارزش ها، نگرش ها و رفتارشناسی گردشگری در ایران

•  بررسي نگرش و تصورات قالبی زائران مشهد  نسبت به مردم شهر مشهد و عوامل موثر برآن

•  نگرش ساکنان مناطق بالقوه گردشگری نسبت به گردشگری وعوامل مؤثر بر آن

•  بررسي نگرش ساکنان شهر طرقبه نسبت به ميزباني از گردشگران و عوامل موثر بر آن

 

•  ارزيابي شيوه هاي اطلاع رساني موجود، به منظوردستيابي به شيوه هاي مطلوب اطلاع رساني به زائران در حرم مطهر

•  آسیب شناسی نحوه اطلاع رسانی برنامه های فرهنگی معاونت تبلیغات

 

بازخورد اجتماعي مسافران و متخصصان نسبت به بهره برداری از پایانه مسافربری معراج و انتقال خطوط شمال كشور

بررسی برگزاری تورهای سیاحتی و زیارتی بازنشستگان صندوق بازنشستگی کشوری

شناسايي و برنامه ريزی آموزشی مشاغل و حرف مرتبط با زائر

بررسی تصویر ایران  در رسانه های عمومی و اختصاصی گردشگری

  شناسائي نحوه حضور كودكان در حرم مطهر و ارائه راهبردهاي عملي بر بهينه سازي آن

 

انتشار کتاب و مقاله پژوهشی

گروه پژوهشی جامعه شناسی گردشگری نزدیک به 46 مقاله علمی ـ پژوهشی در نشریات معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسانده و در چند سمینار و کنفرانس داخلی و خراجی به ارائه مقاله و پوستر پرداخته است. همچنین این گروه تا کنون سه  کتاب در حوزه گردشگری تألیف و یا ترجمه نموده است. این کتاب ها عبارتند از:

سیمای گردشگران ایران (تالیف)

• •  علوم اجتماعی و گردشگری (ترجمه)

 گردشگری جهانی، گردشگری و طبیعت گردی پایدار (ترجمه)

گردشگری دينی و مديريت زيارت ؛ چشم انداز بين المللی (ترجمه)